access_alarmsNIE-online.pl Ten sam cięty język, prawda dogłębna!
Naród pieniaczy czy ofiary statystycznego oszustwa?
Od zawsze miałem na pieńku z polskim prawem. A mówiąc ściślej, to ono ma problem ze mną. Nie dorasta do pięt moim wyobrażeniom o sprawiedliwości, racjonalności i humanizmie. To prawodawcza parodia, nonsens podniesiony do potęgi absurdu, farsa na fundamencie niedorzeczności (sam byłem uwikłany w proces, który trwał 17 lat. Wiem co piszę).
Nic dziwnego, skoro twórcami tych przepisów byli kolejni Lepperowie, Macierewicze i inni prawnicy – partacze. Administracyjne, cywilne, podatkowe – wszystkie te dziedziny prawa wołają o pomstę do nieba. O karnym na razie się nie wypowiadam, bo jeszcze nie miałem (nie)przyjemności się z nim zetknąć.
• Mądrość sędziów ponad literą prawa
Na szczęście prawo to nie tylko jego litera, ale także sądy – miejsca, w których na ogół zasiadają ludzie mądrzejsi niż w parlamencie. To oni, żeglując po tym morzu prawnej farsy, starają się ustanowić na ziemi choć odrobinę sprawiedliwości. Dlatego właśnie nie samo prawo – jako zbiór przepisów – jest najważniejsze, ale orzeczenia sądowe.
Nie mają one w Polsce takiej mocy jak np. w Anglii, gdzie wyroki są bezpośrednim źródłem prawa, ani takiej wagi jak w Stanach Zjednoczonych, gdzie tworzą tzw. precedensy i kształtują całe systemy prawne.
Orzeczenia polskich sądów stanowią jednak ważną wykładnię. Istnieje tu choćby pojęcie „powagi rzeczy osądzonej”, z którego wynika, że obywatel ma prawo zakładać, iż jeśli w danej sprawie zapadł już wyrok, to w podobnej sprawie może spodziewać się podobnego rozstrzygnięcia.
Adwokaci, prokuratorzy i sędziowie, uzasadniając swoje stanowiska, często powołują się na “powagę rzeczy osądzonej”, kopiując i wklejając sentencje z innych orzeczeń (Ctrl+C, Ctrl+V).
• SAOS na widelcu
Aby jednak móc się na coś powoływać, trzeba mieć dostęp do tych wyroków. Właśnie w tym celu powstał tzw. SAOS – System Analizy Orzeczeń Sądowych. W instrukcji tego internetowego systemu czytamy, że „ … gromadzi i udostępnia dane orzeczeń polskich sądów. Ułatwia ich przeszukiwanie, przeglądanie oraz zbiorczą analizę.”
Z SAOS-a chętnie korzysta świat prawniczy. A że i ja ostatnio nie byłem pewien, czy jedzenie rosołu widelcem kwalifikuje się jako czyn nieobyczajny, postanowiłem zajrzeć do jego zasobów.
Skorzystałem, a potem kliknąłem w zakładkę „Analizy”, gdzie moim oczom ukazał się wykres, który i Wy możecie zobaczyć poniżej. Przedstawia on liczbę spraw załatwianych przez sądy powszechne w kolejnych latach.*
Osobliwy kształt wykresu ukazuje dramatyczny spadek liczby orzeczeń polskich sądów. Z 61 428 w 2016 roku do zaledwie 12 249 w 2024. Osiemdziesiąt procent w dół! Co to oznacza?
• Tajemnica pustych sal sądowych
Może Polacy wreszcie osiągnęli nirwanę? Przestali się sądzić? Stosunki międzyludzkie rozkwitają harmonią, a pretensje wyparowały niczym kamfora? A może wręcz przeciwnie: społeczeństwo straciło wiarę w sądy i wróciło do tradycyjnych metod rozwiązywania sporów – sierp i kłonica zastąpiły paragraf?
Inna możliwość: sądy zapchane po brzegi, sędziowie leniwi jak osy w listopadzie. Wydajność aparatury sądowniczej legła w gruzach. Zawał, zadyszka, cholera wie co.
No i zawsze pozostaje opcja, że dane są błędne, a system liczyć nie umie. Tak czy siak, sprawa wydaje się ważna i domaga wyjaśnienia.
Postanowiłem dotrzeć do źródła, a więc do Ministerstwa Sprawiedliwości, gdzie rezyduje zacny minister, ongiś Rzecznik Praw Obywatelskich, Adam Bodnar. Wysłałem do rzeczniczki prasowej maila z prośbą o komentarz w sprawie dramatycznego spadku liczby orzeczeń. Chciałem wiedzieć, jak ministerstwo ją interpretuje.
• Ministerstwo Sprawiedliwości kontra Uniwersytet Warszawski
Odpowiedź z Wydziału Prasowego, Biura Komunikacji i Promocji, nadeszła stosunkowo szybko: “Ministerstwo Sprawiedliwości nie współpracuje z konsorcjum realizującym projekt SAOS, czyli z Interdyscyplinarnym Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego Uniwersytetu Warszawskiego”.
“W załączeniu przesyłamy dane statystyczne dotyczące ewidencji spraw w sądach powszechnych w latach 2015-2024 zgromadzone i opracowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości” – głosił dopis.
Eureka! Właśnie o to mi chodziło. Dostałem excelowską tabelkę, która dowodzi, że ci modelowacze z Interdyscyplinarnego Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego Uniwersytetu Warszawskiego chyba modelują własną niewiedzę.
| Rok | Sprawy wpływające | Sprawy załatwione | Pozostałość z poprzedniego roku |
|---|---|---|---|
| 2015 | 15 156 076 | 15 101 484 | 2 299 495 |
| 2016 | 14 910 925 | 14 192 092 | 3 018 336 |
| 2017 | 15 782 479 | 15 835 956 | 2 964 885 |
| 2018 | 15 049 054 | 14 915 001 | 3 098 942 |
| 2019 | 17 728 999 | 16 400 377 | 442 768 |
| 2020 | 13 984 528 | 14 381 454 | 4 030 048 |
| 2021 | 14 262 435 | 14 458 411 | 3 830 048 |
| 2022 | 14 636 438 | 14 910 352 | 3 559 163 |
| 2023 | 14 667 358 | 14 855 026 | 3 371 495 |
| 2024 | 14 638 103 | 14 375 112 | 3 634 486 |
Różnice są dramatyczne, oczywiste dla każdego, kto skończył podstawówkę. Sami zobaczcie!
Mianowicie, w 2016 roku do sądów wpłynęło ponad 14 milionów spraw, a załatwiono też nieco ponad 14 milionów. W zeszłym roku wpłynęło nie 12 tysięcy, ale również ponad 14 milionów. Widać więc, że ilość spraw wpływających i załatwianych utrzymuje się na podobnym poziomie.
• Zmajstrowany za bańki, działa na oparach
Następny krok: Uniwersytet Warszawski, który za kilka baniek z Narodowego Centrum Badań i Rozwoju zmajstrował ten system. Chciałem wiedzieć, dlaczego kłamie. Wyjaśnili. System powstał 10 lat temu i jakoś działa, mimo braku budżetu, na głodowych racjach. Skoro brakuje pieniędzy, to nic dziwnego, że system bredzi i podaje fałszywe liczby. Nie zasysa wszystkich danych z sądów. Wprost o “myleniu się” nie wspomnieli, ale taki właśnie sens wyłania się z odpowiedzi na mojego maila, wysłanego do wszystkich uczestników konsorcjum, które spłodziło ten SAOS.
Szkoda, że system się myli, ale przyjrzałem się teraz danym z ministerstwa. Wychodzi na to, że jesteśmy narodem pieniaczy.
• Czy polscy sędziowie to nadludzie?
No bo, w Polsce jest około 30 milionów dorosłych, czyli zdolnych do czynności prawnych. Skoro wpływa 14 -15 milionów spraw rocznie, to wychodzi, że co drugi dorosły ciąga się po sądach. A przecież przed sądem zazwyczaj stają dwie strony, więc uwikłane jest prawie 30 milionów ludzi, czyli 96 proc. dorosłych!
Przez ostatnie 9 lat Polacy wnieśli 135 milionów spraw, czyli minimum trzy na głowę. Przeczy to moim doświadczeniom, ale może żyję w jakiejś prawnej oazie spokoju? Skoro ministerstwo tak twierdzi, to trudno polemizować, zwłaszcza że to chyba nie żaden błąd w Excelu ani żart pani rzecznik.
Na witrynie ministerstwa też widnieją te nieprawdopodobne dane, rzekomo poparte rzetelnymi wyliczeniami.
Podają 14,9 miliona spraw rocznie, 376 sądów powszechnych i około 2500 sędziów orzekających w sądach rejonowych i okręgowych. Prosta matematyka: 14 900 000 spraw dzielone przez 2500 sędziów daje 5960 spraw na jednego sędziego rocznie. Przy 251 dniach roboczych wychodzi 24 sprawy dziennie, czyli trzy na godzinę. Powątpiewam.
• Polska kontra Niemcy
Mój sceptycyzm kazał mi spojrzeć na naszych zachodnich sąsiadów, Niemców, których jest prawie 90 milionów. Ich system wymiaru sprawiedliwości, podzielony na sądy powszechne i specjalne (te drugie niepodlegające Ministerstwu Sprawiedliwości), w gruncie rzeczy działa podobnie do polskiego, rozpatrując sprawy karne, cywilne, rodzinne, gospodarcze, spadkowe, opiekuńcze, wpisy do ksiąg wieczystych, rejestry handlowe itd itp. Sądy specjalne to sądy administracyjne, pracy, socjalne i finansowe. Niemiecka skrupulatność podaje, że łącznie wszystkie sądy w Niemczech rozpatrują ok. 9,5–10 mln spraw rocznie.
• O czym to świadczy?
Być może o tym, że w Polsce mamy najbardziej konfliktowy, pieniący się, procesujący naród Europy, który z każdej pierdoły robi pozew. A może przeciwnie – że mamy system, który przestał rozróżniać między realną sprawiedliwością a biurokratyczną buchalterią, gdzie każda pieczątka, każdy świstek to już „sprawa sądowa”. Może to też znak, że statystyka dawno przestała odzwierciedlać rzeczywistość, a służy głównie do wycierania sobie nią ust przy okazji prezentacji budżetu lub reform.
Może rzeczywiście społeczeństwo się sądzi, aż się kurzy, a sądy wyrabiają normy jak w kołchozie, albo ktoś – gdzieś – przestał odróżniać dane od danych.
Jeśli niemiecki wymiar sprawiedliwości przy niemal trzykrotnie większym społeczeństwie obsługuje 30 proc. mniej spraw niż polski, to trzeba sobie w końcu zadać pytanie nie „kto tu się pomylił?”, ale czy jeszcze ktoś w ogóle wie, co liczy.
I może najwyższy czas, żebyśmy – zanim uwierzymy w kolejną tabelkę – sprawdzili, czy jej twórca zna różnicę między rzeczywistością a Excelem.
Napisał był
Robert Jaruga
4,44 zł
Prawda tańsza niż piwo.
6,66 zł
Grosz do grosza i diabeł zadowolony.
19,89 zł
Twoja transformacja w dobrodzieja.
Jeśli naprawdę nie masz tych kilku złotych – udostępnij tekst.Załóż konto
Może ktoś inny okaże się mniej skąpy.
I bardziej bystry.Wkrótce przekonasz się, że to była świetna decyzja.
NIE-online.pl
Płonąca pięść prawdy
Obecny zespół redakcyjny
Redakcja
- Jerzy Urban – honorowy redaktor naczelny (w stanie wieczystej czujności)
- Agnieszka Wołk-Łaniewska – redaktor naczelny
- Edyta Baker – sekretarz redakcji (pamięta więcej niż archiwum państwowe)
- Krzysztof Olejnik, Paweł Ferenc – grafika
- Katarzyna Szajowska – korekta (nie poprawia błędów stylistycznych, z szacunku dla gatunku)
Autorzy
Każdy z nich pisze o czymś innym, ale wszyscy o tym samym — że w Polsce wciąż jest o czym pisać.
© NIE-online.pl — fotografie z Adobe Stock i innych licencjonowanych źródeł, użyte zgodnie z obowiązującymi licencjami. Zobacz więcej.
URMA Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
KRS: 0000021115
NIP: 5210124426
REGON: 012022937
Prezes Zarządu
Marta Karolina Miecińska
Siedziba spółki
ul. Poznańska 3 / 900-680 Warszawa
Polska
URMA prowadzi działalność wydawniczą i medialną,
wspierając projekty o charakterze publicystycznym,
satyrycznym i społecznym.
Bądź pierwszym, który skomentuje!